Wielkanoc przyszło nam spędzić nad Morzem Wschodnim (wg Wietnamczyków; bo tacy Chińczycy nazywają je Południowym), niedaleko miejscowości Sầm Sơn. Pogoda, co prawda nie do końca nam dopisała, bo brakowało słońca, ale temperatura oscylowała między 24-28 stopniami, więc - szczególnie oglądając zdjęcia z Polski - nie narzekamy. 

Jeśli chodzi o tradycję świąteczną, to konsumowaliśmy przez cały pobyt domowy, przywieziony jeszcze z Hanoi, mazurek, a w świąteczną niedzielę z bufetu porwaliśmy marynowane w solance jaja na twardo (niestety innych nie było). Ponad to, muszę przyznać, posiłki nasze mało miały wspólnego z polską tradycją, gdyż głównie żywiliśmy się świeżymi owocami morza. 

A wśród nich mnogość ryb, krewetek, krabów, małży. Nie wiemy tylko co robili z wielgachnymi meduzami (doczytałam jednak, że robi się z nich jakąś specjalną sałatkę, czyli są konsumpcyjne). 

A tu bonus - jedno z najstarszych stworzeń na ziemi (czyli żyjąca skamielina). Angielska nazwa to
Horseshoe crab (choć więcej mają wspólnego z kleszczem czy skorpionem niż krabem). Poczytać możecie sobie o tym stworze na wiki. Niestety wiki nie wspomina o ich jedzeniu, ale Wietnamczycy zdecydowanie mają w stosunku do nich zamiary konsumpcyjne (matka google wyrzuca przepis na Gỏi Trứng Sam, czyli sałatkę z podkowiastych krabów).

Wietnam to kraj ulicznego jedzenia, a Hanoi to miasto stołeczkowej kultury gastronomicznej. Przesiadywanie na małych, plastikowych taborecikach i raczenie się prostą zupą czy makaronem, to najpopularniejsza forma żywienia się na mieście ogromnej masy Wietnamczyków. Ale siedzenie nad sokiem kokosowym lub szklanką lokalnego, niepasteryzowanego piwa, to też sposób na spędzenie miłych chwil w towarzystwie przyjaciół (praktykowany, jak się nam wydaje, i przez młodzież, i starszych).

Z tego, co udało nam się zaobserwować, to owe bary szybkiej obsługi są różnego rodzaju. Część, bez żadnego z reguły zaplecza, serwuje głownie napoje i drobne przekąski - można się na nie natknąć w ciągu dnia na ulicach i w parkach. Bary jedzeniowe dzielą się na prostsze, z reguły zaopatrzone tylko w niewielką maszynkę gazową, na której gotowana jest jedna potrawa (np. zupa pho lub makaron z warzywami i mięsem) i / lub "ladę" z wyborem gotowych przekąsek, zimnych mięs itp. Są też stołeczkownie znacznie bardziej rozbudowane, mające porzadne plastikowe stoliczki (a nie tylko nieco większe stołki), zaplecze i serwujące bardziej rozbudowane menu.

Po trzech latach bywania w Wietnamie wreszcie odważyliśmy się skorzystać z oferty pobliskiej stołeczkowni (takiej bardziej rozwiniętej), serwującej "chiński grill", czyli wszelkiego rodzaju szaszłyki z mięsem, rybami, owocami morza + warzywa (np okra lub kukurydza). Wybrane do koszyka szaszłyki najpierw wylądowały na normalnym grillu i zostały potraktowane żywym ogniem, po czym zostały przyniesione do naszego "stolika" (nieco większy taboret, na którym ustawiono maszynkę parafinową (?), na której była "patelenka" z olejem), gdzie dosmażaliśmy je sobie wg własnego uznania. Eksperyment był nader udany i mamy zamiar tam wrócić, żeby przetestować pozostałe dania.

Na koniec uwaga: w stołeczkowniach z reguły jedzenie jest świeże, jednak warunki jego przechowywania, czy też mycia naczyń po kolejnych klientach (częsty brak bieżącej wody) niekoniecznie muszą odpowiadać wydelikaconym europejskim żołądkom. Zatem należy zachować zdrowy rozsądek i, podobnie jak w przypadku każdego lokalu gastronomicznego, wybierać raczej te gdzie klientów jest sporo, a wygląd potraw wzbudza zaufanie ;).

Na szczęście wspomnienia zostają na dłużej. Co tu dużo mówić, Chorwacja jest wspaniała i już teraz wiem czemu tyle osób jest w niej zakochanych. Po pierwsze i chyba najważniejsze, fantastyczna przyroda. Góry schodzące do morza to widok przepiękny, chmury przewalające się przez nie, mogłabym oglądać bez końca (ale większość dni było bezchmurne i słoneczne, więc nie było zbyt wiele okazji...). Czysta woda, w której można spędzać godziny, najlepiej z maską, by oglądać podwodne życie. Do tego piękne parki krajobrazowe - zwiedziliśmy tylko jeden z nich, Plitwickie Jeziora, ale na pewno warto tam wrócić po więcej.

Po drugie, rzecz jasna, pyszna kuchnia. Z jednej strony, świeże i wspaniałe owoce morza oraz ryby, w cenie przystępnej. Jak się łatwo domyśleć, objadaliśmy się nimi na okrągło. Ze wszystkich rzeczy jakie próbowaliśmy, najlepsza (moim zdaniem) była sałatka z ośmiornic - salata od hobotnice oraz smażone kalmary w cieście (najlepsze jadłam w Hiszpanii, ale te im nie ustępowały). Ale Chorwacja to nie tylko morskie stwory, ale też świetne mięsa, na wybrzeżu głównie z grilla. Bardzo smakowały mi też różne wariacje na temat mielonych kotllecików z mieszanego mięsa w postaci cevapci lub pljeskavicy (zawsze podawane z ajwarem). Do tego znakomite lokalne wina i wódki, prsut (suszona szynka) i paski sir (twardy, owczy ser z wyspy Pag).

Mimo, że zarzekaliśmy się, że dwa tygodnie twardo leniuchujemy na plaży, to jednak trochę też pozwiedzaliśmy. Zobaczyliśmy Dubrownik i Split i trudno byłoby mi zdecydować, które z tych miast podobało mi się bardziej... W obu wyraźnie czuje się historię, i tą najdawniejszą (cóż za ironia losu - mauzoleum cesarza Dioklecjana, zaciekłego wroga chrześcijaństwa, zostało katedrą) i tą najnowszą (po kolorze dachówek w centrum Dubrownika widać, gdzie spadły bomby w czasie nie tak odległej wojny).
Zupełnie inny charakterm ma spacer po Plitwickich Jeziorach. Warto się tam wybrać na cały dzień, by móc spokojnie, we własnym tempie wszystko obejrzeć, napawać się pięknem


A to zaledwie niewielka część Chorwacji jaką zobaczyliśmy i poznaliśmy... i na pewno jeszcze kiedyś tam wrócimy.

W moim domu jakoś nigdy nie piło się dużo herbaty, zawsze raczej rządziła kawa i inne napoje. Herbata była podawana do kolacji i w chorobie. Dopiero później poznałam prawdziwych herbaciarzy. Takich, co to wypijają szklanka za szklanką. Większość z nich wypija cienką lurę spreparowaną z kilkakrotnie zaparzanych torebek. Ale są i smakosze, którzy nauczyli mnie miłości do prawdziwej, sypanej herbaty. No dobrze, nie jestem gorliwym neofitą co to ma 150 dzbanuszków i zaparzaczy, zna się na odmianach liści, a zalanie ich wrzątkiem uważa za szczyt barbarzyństwa. Ale lubię, bardzo lubię, mając czas i nastrój zaparzyć sobie delikatną i aromatyczną herbatę jaśminową albo mocną, stawiającą na nogi turecką mieszankę.

Będąc w Chinach, w regionie skąd pochodzi najwyżej ceniona zielona herbata o pięknej nazwie smocza studnia (Long Jing), po prostu nie mogliśmy nie pójść do Muzeum Herbaty. Leży ono na zachodnim brzegu Zachodniego Jeziora (Xi Hu), ukryte wśród wzgórz, na których rządzą plantacje krzewów herbacianych. No właśnie, krzewów… Pierwszym moim zaskoczeniem w muzeum była informacja, że w naturalnym środowisku herbata wyrasta w całkiem niemałe drzewa. Dopiero ingerencja człowieka spowodowała jej skurczenie się do krzewinki. Na dowód można obejrzeć zdjęcia dzikich okazów.

Muzeum naprawdę zrobiło na mnie ogromne wrażenie. Przechodząc z sali do sali, turysta poznaje historię herbaty, dowiaduje się o niej wszystkiego – od warunków uprawy po sposoby zaparzania. Jeśli myślicie, że by poprawnie zaparzyć herbatę wystarczy ją zalać wrzątkiem*, jesteście w błędzie. Każdą herbatę – zieloną, czarną, czerwoną, białą itd. przygotowuje się i serwuje w inny sposób.

Bardzo ciekawa dla mnie była sala, w której omawiano (również po angielsku na słuchaweczkach) czym się różnią poszczególne rodzaje herbaty. Jako że większość Polaków zaledwie rozróżnia czarną od zielonej, myślę, że warto coś więcej o tym napisać.
Wg Chińczyków jest sześć podstawowych typów herbaty: zielona, czerwona (przez nas zwana czarną), oolong, żółta, biała i czarna.

Zielona herbata dominuje w Chinach. Uprawia się ją w aż 19 prowincjach, a produkuje w następujący sposób: świeżo zerwane liście podgrzewa się bardzo szybko do bardzo wysokiej temperatury, co powoduje unicestwienie enzymów utleniających (po chińsku nazywa się to shaqing – „zabijanie zieleni”). Uznaje się powszechnie, że jest najzdrowsza z wszystkich typów herbat, trzeba jednak umieć docenić jej delikatny smak.

Herbata czerwona (czyli najbardziej powszechna u nas czarna) po zebraniu „leżakuje” przez pewien okres, podczas którego przechodzi przez cztery etapy: więdnięcia, skręcania, suszenia oraz utleniania lub fermentacji. Chińczycy oczywiście rozróżniają kilkanaście rodzajów tej herbaty w zależności od regionu, z jakiego pochodzi oraz sposobów produkcji.

Oolong to napar z liści w połowie sfermentowanych, czyli jest czymś między zieloną a czarną herbatą. Produkowana jest głównie w trzech prowincjach: Fujian, Guangdong i na Tajwanie. Oolong ma łagodny smak i złocistą barwę.

Herbata żółta powstaje w rezultacie unikalnego procesu składowania herbacianych liści przez pewien (ściśle określony) okres, tak by nabrały żółtej barwy. Ten rodzaj naparu daje miły, odświeżający aromat i wyraźny smak.
Biała herbata produkowana jest z pączków, w których nie wytworzył się jeszcze chlorofil. Zebrane liście suszy się na słońcu lub w piecu. Gotowy napar ma lekko słomkowy kolor, świeży, ale bardzo delikatny smak. Jest to też najdroższy rodzaj herbaty.

I na koniec, czarna herbata, do której należy min. herbata Pu’er. Przechodzi ona cały proces fermentowania, podobnie jak czerwona, ale dodatkowo jest gnieciona, zwijana, układana w stosy i suszona. Gotowy napar ma oleiście ciemną barwę, charakterystyczny smak i zapach. Herbatę czarną produkuje się głównie w prowincjach: Hubei, Hunan, Sichuan, Yunnan i Guangxi.

Ponad to herbaty mogą dzielić się ze względu na sposób przetworzenia na: herbaty aromatyzowane (jak fantastyczna, bardzo popularna w Chnach herbata jaśminowa) oraz herbaty prasowane.

Warto pamiętać, że każdą z tych herbat podaje się w innym rodzaje szkła, często też przygotowuje się w inny sposób, ale o tym może napiszę kiedy indziej ;).

Ja tu o pulpetach a wspomnienia z Chin umykają, jak dym z jesiennych ognisk. A mam trochę refleksji i garść ciekawostek kulinarnych przywiezionych z Państwa Środka, którymi chętnie się podzielę. Na pierwszy rzut kilka luźnych przemyśleń na temat stosunku Chińczyków do jedzenia w ogóle.